Kayseri'de Mektup kilimler! Hiç aklınıza gelir miydi, bakın o şekiller meğer neyi anlatıyormuş
Kayseri'nin Develi ilçesine bağlı Şıhlı Mahallesi'nde yapılan el emeği kilimlerin üzerinde bulunan şekiller, ne anlam ifade ediyor. Araştırmacı Nezir Ötegen o kilimlerin izini sürdü. Detaylar Kayseri haber bülteninde.
Kayseri'nin Develi İlçesine bağlı Şıhlı Mahallesi'nde el emeği göz nuru yapılan kilimlerin dikkat çeken hikayeleri. Şıhlı Hamidiye Kilimleri ve hikayelerinin izini süren Araştırmacı Nezir Ötegen, kilimlerin üzerindeki şekillerin ne anlama geldiğini anlattı. Ötegen, 'Kilimler kalbin aynası' ifadelerini kullandı.
Develi Şıhlı Mahallesi'nde 2'nci Abdulhamid döneminde Kılınç Ali Hoca tarafından yaptırılan Şıhlı Hamidiye Medresesi'nde kilimlerin üzerindeki şekillerin taşıdığı anlamları aktaran Ötegen, her kilimin kendine özgü anlamının olduğunu belirtti. Ötegen, kilimleri dokuyan kadınların duygularını kilimlere işlediğini söyledi. Ötegen, aynı zamanda kilimlerle ilgili anlatılan hikayeleri de paylaştı.
Peki kilimlerin üzerindeki desenler neyi anlatıyor? İşte bazı desenler ve anlamları;
Muska deseni kötülüklerden korunmak amacı ile kilimlerin üzerine işlenir. Nazarlık motifi de tıpkı muska deseni gibi bulunduğu yeri ve sahibini nazardan koruyacağı düşüncesi ile kilimlere dokunur. göz deseni de bu bakış açısı ile kem gözlerden korunmak için halı ve kilimlerde kullanılan bir başka desendir. Geleneksel halı ve kilimlerde sık karşılaştığımız “çengel” motifleri de aynı amaç ile işlenir.
Yırtıcı kuşlardan olan kartal, kilim motifi olarak kullanıldığında güç ve kudreti temsil eder. Bülbül ve güvercin şanslılığın; baykuş ve karga ise kötülüğün sembolü olarak kilimlerde kullanılır.
Hayat Ağacı motifi canlılığı ve hayatı simgeliyor. Devamlı halde gelişerek ve değişerek yaşamayı sürdüren kâinatı simgeler. Toprağa bağlanan kökleri, kök salma, ebedilik ve yerleşikliği temsil eder. Alt dallar ve gövde ile gökyüzüne, üst dallar ile cennete uzanır ve cennet ile yeryüzünü birleştirir. Nar, hurma, zeytin, incir, servi, kayın, sedir, meşe, palmiye ve asma gibi ağaçlar, hayat ağacını sembolize eder. Bu ağaçların üstündeki kuşlar ise, vakti gelince giden can kuşlarını simgeler.
Akrep motifi, daima öldürmek için pusuda bekler. Sebepsiz kavga ve kötü niyeti temsil eder. Korktuğu her ne ise bir parçası ya da desenini, ondan sakınmak adına kullanan Anadolu insanı, zarar verici mahlukatlardan sakınmak için de halı ve kilimlerde akrep motifini kullanır.
Göçebe bir yaşam süren atalarımız çokça akreplerle fiziki mücadeleye girmişler. Çadır yaşamının belki de en tehlikeli ve en zor yanı akreplerle mücadele etmek olsa gerek. Bu nedenle de akrep motifi oldukça yaygın. Motif sayesinde akrep tehlikesini gündemde tutuyorlar.
Eli belinde motifi, doğurganlığı ve anneliği simgeliyor. Gelin ya da çocuklu bir kadını anımsatıyor ve bereketi, neşeyi simgeliyor. Genel inanışa göre çocuk beraberinde neşeyi de getirir. Ayrıca doğan çocuğun bereketiyle geleceğine inanış oldukça yaygındır. Bu yüzden de elibelinde motifi sıklıkla işlenen bir motif olarak karşımıza çıkıyor.